Toplamda62 milyon 18 yaş ve üzeri aşılanması gereken vatandaşımız var. Aşısı tamamlanmış olan vatandaşımızın sayısı 35 milyon. 35 milyonun vaka yükü yüzde 13, hastane yükü yüzde 10, aşılanmamış olan geriye kalan 28 milyon yüzde 83 vaka ve yüzde 90’a yakın hastane yükünü oluşturuyor. HatırlatmaDozları Hangi Aşı ? Türkiye'de Covid 19 vaka sayılarının artışa geçmesiyle hatırlatma dozu aşıları ve maske takılması yeniden gündeme geldi. Tekirdağİl Sağlık Müdürü Ali Cengiz Kalkan, yoğun bakım ünitesinde yatan koronavirüs hastalarının yüzde 73'ünü hiç aşı olmayan kişilerin oluşturduğunu belirterek, Maalesef vefatlarımızda da istatistiklerimizde yüzde 88 oranında hiç aşılanmamış gruptan ölümler gör 1Hiç aşılanmamış kişilerin bir ay arayla iki doz BioNTech olduktan en erken 3 ay sonra 3. doz BioNTech 50 yaş üstü kilerde aşılama önerileri. 7. İki doz Sinovac ardından iki doz BioNTech aşısı (toplam 4 doz aşı) olanlar içerisinde 50 yaşın üzerinde olanlar, hastalık veya ilaca bağlı bağışıklık yetersizliği Ancakhiç aşılanmamış olduğunda yoğun bakım hastalarında yaş 55’e düşüyor. Yani siz yandaş hastalığınız da olsa, aşıyla esasında büyük orada korunuyorsunuz. Ama aşısızsanız, genç de olsanız, başka hastalığınız olmasa da yoğun bakıma girip çok büyük risklerle karşılaşıyorsunuz” dedi. EnfeksiyonHastalıkları Uzman Doç. Dr. Duran Tok, 65 yaş üzeri ve risk grubu olarak tanımlanan kronik hastaların hiç gecikmeden 4. doz aşılarını olması gerektiğini belirterek Aki4B. BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü 2006 Genişletilmiş Bağışıklama Programı Genelgesinden notlar. A- AŞI TAKVİMİ 1 Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi A Okul Öncesi Aşılamalar • Doğumda ; Hepatit B-1 • 1. Ayın bitiminde 4 haftalık ; Hepatit B-2 • 2. Ayın bitiminde 8 haftalık ; BCG, DBT-1, OPA-1, Hib-1 • 3. Ayın bitiminde 12 haftalık ; DBT-2, OPA-2, Hib-2 • 4. Ayın bitiminde 16 haftalık ; DBT-3, OPA-3, Hib-3 • 6. Ayın bitiminde 24 haftalık ; Hepatit B-3 • 12. Ayın bitiminde 52 haftalık ; KKK • Rapel doz 16–24 aylık DBT-R, OPA-R, Hib-R DBT-3, OPA-3, Hib-3’den 1 yıl sonra B Okul Aşılamaları • İlköğretim 1. sınıfta ; OPA, KKK, Td • İlköğretim 8. sınıfta ; Td, Kızamıkçık ara kohort tamamlanana kadar Hepatit B 3 doz ara kohort tamamlanana kadar DBT Difteri, Boğmaca, Tetanoz aşısı OPA Oral Polio aşısı Hep B Hepatit B aşısı Hib Hemofilus influenza tip b aşısı KKK Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak Td Erişkin Tipi Difteri-Tetanoz aşısı TCT Tüberkülin Cilt Testi 2 1 Yaş Üstü Hiç Aşılanmamış Çocuklarda Aşılama Şeması A 6 yaşından küçük ve yaşamının ilk yılında hiç aşılanmamış çocuklarda aşılama şeması İlk karşılaşma ; DBT, OPA, Hib, Hep B, ppd ile TCT İlk karşılaşmadan 2 gün sonra ; KKK, TCT sonucuna göre gerekiyorsa BCG İlk karşılaşmadan 1 ay sonra ; DBT, OPA, Hep B İlk karşılaşmadan 2 ay sonra ; DBT, OPA, Hib İlk karşılaşmadan 8 ay sonra ; DBT, OPA, Hep B Çocukluk çağı aşılama takvimine okul aşıları ile devam edilecektir. Hib’in 2. dozu sadece ilk doz 12–14 ay arasında yapıldıysa gereklidir, 15–59 ay arası çocuklarda tek doz Hib yeterlidir, 59 aylıktan büyüklerde Hib aşısı gerekli değildir. aDBT, OPA, Hib aşılarının 1. ile 2. ve 2. ile 3. dozları arasındaki süre en az 4 hafta olmalıdır. Aynı aşıların 3. dozu ile rapel dozu arasındaki süre ise en az 6 ay olmalıdır. bKızamık antijeni içeren iki aşı arasında en az 4 hafta süre olmalıdır. cHepatit B’nin 1. ve 2. dozu arasında en az 4 hafta, 2. ve 3. dozu arasında en az 8 hafta olmalı, ayrıca 3. doz 1. dozdan en az 16 hafta sonra uygulanmalıdır. Asıl olan 0-1-6 şemasıdır. B 6 yaş üzerinde ve daha önce hiç aşılanmamış çocuklarda aşılama şeması İlk karşılaşma ; Td, OPA, Hep B, KKK İlk karşılaşmadan 1 ay sonra ; Td, OPA, Hep B, Kızamık İlk karşılaşmadan 8 ay sonra ; Td, OPA, Hep B. 3- Doğurganlık Çağı Kadın/Gebe Aşılamaları Doğurganlık Çağı 15- 49 Yaş /Gebe Kadınlardaki Tetanoz Aşı Takvimi Doz sayısı; Uygulama zamanı; Koruma süresi Td 1; Gebeliğin 4. ayında - İlk karşılaşmada; Yok Td 2; Td 1’den en az 4 hafta sonra ; 1-3 yıl Td 3; Td 2’den en az 6 ay sonra ; 5 yıl Td 4; Td 3’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte ; 10 yıl Td 5; Td 4’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte ; Doğurganlık çağı boyunca Hiç aşılanmamış gebelerin en az iki doz Td aşısı almaları sağlanmalıdır. B- AŞI UYGULAMALARINDA GENEL KURALLAR • Sağlık kurumuna herhangi bir nedenle başvuran her bebek, çocuk ve gebenin aşılanma durumu kontrol edilmeli, aşı takvimine göre aşılanması gerekenler ve eksik aşılılar tespit edilip aşılamak için her fırsat değerlendirilmelidir. Kaçırılmış fırsatlar en aza indirilmelidir. • Özel durumlar dışında sağlık kurumlarında aşı günü uygulaması yapılmamalı, her gün aşı yapılmalıdır. Bir daha gelemeyecek ise, bir bebek, çocuk ya da gebe için bir flakon aşı açılmalıdır. • Aşı uygulamalarından önce enjektör, aşı ve varsa sulandırıcı üzerindeki etiketi ve son kullanma tarihi Exp/ED Expiry date kontrol edilmeli, etiketi olmayan ya da son kullanma tarihi geçmiş aşılar, sulandırıcılar ve enjektörler kullanılmamalıdır. • Miadı kullanım süresi önce dolacak veya son kullanma tarihi en yakın olan aşı ilk önce kullanılmalıdır. • Açılan aşı flakonlarına açılış tarih ve saati yazılmalıdır. • Her aşı için ayrı ve steril bir enjektör kullanılmalıdır. • Birden fazla aşı aynı anda yapılabilir. BCG, OPA, DBT, Hib, KKK ve Hepatit B aşılarının aynı gün yapılmasında bir sakınca yoktur. Ancak kombine DBT-Hib aşısı dışında, aşılar aynı enjektörde karıştırılmaz. Ayrı ayrı enjektörler ile farklı ekstremitelerden yapılır. Aynı ekstremiteden farklı aşıların uygulanması zorunlu ise iki aşının uygulanma bölgesi arasında en az 2 cm mesafe olmalıdır. • 12 aya kadar bebeklerde intramuskuler uygulama için uyluğun orta veya üst 1/3 kısmında vastus lateralis kasının ön yan bölümü kullanılır. • Aşılamada iki doz arasında olması gereken en az sürelere mutlaka uyulmalıdır. • Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile, aşılamaya kalınan yerden devam edilir. • Kural olarak parenteral enjeksiyonla uygulanan iki canlı viral aşı aynı anda uygulanabilir, aynı anda uygulanamayacaksa aralarında en az 4 hafta süre bırakılması gerekir. Takvimimizde yer alan canlı aşılardan OPA ile diğer canlı aşılar arasında süre bırakılması gerekmez. Kızamık hastalığı ya da aşısı sonrası lenfopeni t lenfosit azalması oluşma olasılığı nedeniyle, hücresel bağışıklık yetersiz kalabileceğinden Kızamık içeren aşılar sonrası BCG uygulanmasında 4 haftalık bir süre bırakmak gerekir. BCG’nin önce uygulandığı durumda ise Kızamık içeren aşıların uygulanması için süre bırakmaya gerek yoktur. • Canlı virüs aşıları Tüberkülin Cilt Testini bozabilir, bu nedenle ppd uygulaması Kızamık içeren aşılar ile aynı günde veya 4–6 hafta sonra yapılmalıdır. • Aşılama öncesi aşı kontrendikasyonları mutlaka sorgulanmalıdır. • 6 yaşından büyük çocuklara tam hücreli boğmaca aşısı yapılmaz. • Difteri aşısı; okul öncesi dönemde 7 yaş altı çocuk tipi difteri aşısı DBT, DT, 7 yaş ve üzerindekilere ise erişkin tip difteri aşısı Td olarak uygulanır. • Tetanoz toksoidi TT yerine Td aşısı uygulaması ile çocukluk çağındaki difteri aşılamasının rapel dozu yapılmakta, aynı zamanda daha önceden bağışıklanmamış ve difteriye hassas olan kişilerin bağışıklanmasına fırsat sağlanmaktadır. Gebelik dahil TT uygulanması gereken her durumda Td aşısı uygulanmalıdır. • Hepatit B aşısı doğumdan sonra en geç ilk 72 saat tercihen ilk 24 saat içinde uygulanmalıdır. • Taşıyıcı olduğu bilinen anneden doğan bebeklere doğumdan sonraki ilk 12 saat içinde Hepatit B aşısı uygulanmalı, ayrıca doğumda aşı ile birlikte Hepatit B immun globulini de yapılmalıdır. • Doğum ağırlığı 2000 gr’ın üzerindeki bebeklerde Hepatit B aşılama şeması aynen uygulanmalıdır. 2000 gr’ın altında doğum ağırlığı olan bebeklerde ise aşağıdaki şekilde uygulanmalıdır a. Anne Hepatit B taşıyıcısı ise veya taşıyıcılık durumu bilinmiyorsa doğumdan sonraki ilk 12 saat içinde ilk doz yapılır, daha sonra 1., 2. ve 12. aylarda aşı tekrarlanır toplam 4 doz uygulanır. b. Anne Hepatit B taşıyıcısı değilse, bebek 2000 gr’a ulaştığında veya 1. ayın sonunda ilk doz yapılır, ilk dozdan 1 ay ve 6 ay sonra aşı tekrarlanır toplam 3 doz uygulanır. • BCG aşısı doğumdan itibaren yapılabilir, ancak uygulama kolaylığı, daha az komplikasyon olması ve immünitenin daha kuvvetli gelişmesi için 2. ayın bitiminde uygulanmalıdır. • BCG aşısı, 3. aydan sonra yapılacaksa ppd ile Tüberkülin Cilt Testi yapıldıktan sonra sonucuna göre uygulanır. • OPA yapıldıktan sonra, çocuğun beslenmesinin sınırlanmasına gerek yoktur. Anne sütü rahatlıkla verilebilir. • İshali olan çocuğa OPA uygulanabilir, ancak 4 hafta sonra fazladan bir doz daha yapılır. • Genel ilke olarak gebelikte canlı aşılar yapılmamalıdır, ancak risk-yarar durumu Kuduz aşısı gibi göz önüne alınarak duruma göre karar verilmelidir. • Her ne kadar kızamıkçık aşısına bağlı fetal anomaliye dair bir kanıt olmasa da, Kızamıkçık veya KKK aşısı alanlar 4 hafta süre ile gebelikten korunmalıdır. Kızamıkçık aşılaması öncesi gebelik testi yapmaya gerek yoktur, gebe olup olmadığı sorularak aşı yapılmasına karar verilir. • Ailelere uygulanan aşının gerekliliği, bir sonraki aşı için gelmeleri gereken zaman ve olası yan etkileri hakkında bilgi verilmelidir. • Aşılanan her kişiye mutlaka aşı kartı verilmelidir. • Aşı uygulaması kadar aşılama faaliyetleri sırasında ortaya çıkan tıbbi atıkların uygun şekilde uzaklaştırılması da önemlidir. Bu nedenle aşı uygulaması yapılan her ortamda Enjektör Güvenli Atık Kutusu da kullanılmalıdır. D- AŞI KONTRENDİKASYONLARI Aşıların yapılmaması gereken durumlar çok nadirdir. Kesin kontrendikasyon durumlarında ilgili aşı uygulanmaz. Kesin kontrendikasyon ve önlem alınarak aşı yapılacak durumlarda aşı takviminin ne şekilde tamamlanacağına, takip eden hekim tarafından karar verilir. Genel Aşı Kontrendikasyonları • Bir aşıya karşı gelişen anafilaktik reaksiyon, o aşının sonraki dozları için kesin kontrendikasyon oluşturur. • Bir aşı bileşenine karşı gelişen anafilaktik reaksiyon, bu maddeyi içeren aşılar için kesin kontrendikasyon oluşturur. • Ateşli veya ateşsiz ciddi hastalık durumunda, izleyen hekime danışılmadan aşı uygulanmaz. Aşılara özel durumlar da vardır DBT aşısı • Kesin kontrendikasyon DBT’ye bağlı ensefalopati Boğmaca bileşeni çıkarılarak takvime devam edilir. • Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar Aşılamadan sonra 48 saat içinde ortaya çıkan 40,5oC ve üzerinde ateş Hipotonik hiporesponsif atak Konvülsiyon Aşılamadan 48 saat sonra ortaya çıkan ve en az 3 saat süren durdurulamayan ağlama OPA • Kesin kontrendikasyon HIV enfeksiyonu veya evde HIV ile enfekte kişi olması, Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik yada HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar. Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar. Ev temaslılarında bilinen immün yetmezlik durumu • Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar Gebelik KKK/Kızamık/Kızamıkçık aşıları • Kesin kontrendikasyon Neomisin veya jelatine karşı anafilaktik reaksiyon Yumurtaya karşı anafilaktik veya anafilaktoid reaksiyon Anafilaksi dışındaki yumurta alerjileri engel değildir Gebelik, Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar, Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar. • Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar Yakın zamanda ürün veya doza göre 3–11 ay arasında değişebilir kan ürünü veya immünglobulin preparatı verilmiş olması, Trombositopeni, Trombositopenik purpura öyküsü. Hepatit B aşısı • Kesin kontrendikasyon Ekmek hamuru mayasına Saccharomyces serevisiae anafilaktik reaksiyon • Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar Yoktur Hib aşısı Kesin kontrendikasyon Genel kontrendikasyonlar dışında kontrendikasyonu yoktur. Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar Yoktur BCG aşısı Kesin kontrendikasyon Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar, Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar. Gebelik. Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar HIV enfeksiyonu riski altındaki kişiler. E- AŞILANMAYA ENGEL OLUŞTURMAYAN DURUMLAR YANLIŞ KONTRENDİKASYONLAR Aşağıda belirtilen durumlarda aşı uygulaması ertelenmez, aşı takvimine göre uygulamaya devam edilir. • Alerji veya astım yukarıda anlatıldığı gibi, aşının belirli bir bileşenine karşı bilinen bir alerji dışında, • °C’nin altında ateşle seyreden solunum yolu enfeksiyonu veya ishal gibi hafif hastalıklar, • Ailede aşıyı takiben yan etki görülme öyküsü, • Ailede konvülsiyon, felç veya epilepsi bulunma öyküsü, • Antibiyotik tedavisi görme, • Anne sütü alma, • Kronik kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları gibi kronik hastalıklar, • Serebral palsi, Down sendromu gibi kalıcı nörolojik durumlar, • Prematürite aşılama ertelenmemelidir, • Ameliyat öncesi ve sonrası, • Malnütrisyon, • Yenidoğan sarılığı öyküsü, • Topikal cilt üzerine krem/merhem, aerosol solunum yolu ile şeklinde veya lokalize intraartiküler, intrabursal veya tendon içi vb. steroid kullanımı ya da ağız yolu ile düşük doz steroid kullanımı 2 mg/kg veya 20 mg/gün dozundan az, • Konvülsiyon öyküsü aşılama sonrası ateş görülebileceğinden, febril konvülsiyon öyküsü olan çocuklarda ateş çıkması beklenen dönemde ateş düşürücü verilmesi uygundur. Çocuk antikonvülzan tedavi alıyorsa tedavisine aksatılmadan devam edilmelidir. Aşı öncesi genel durumu iyi, sağlıklı çocukların ateşinin ölçülmesine ve fizik muayene yapılmasına gerek yoktur. Kontrendikasyonlar mutlaka sorgulanmalıdır. Aşı öncesi çocuğun hasta olup olmadığının sorulması yeterlidir. G- AŞI UYGULAMA TEKNİKLERİ a BCG aşısı uygulama 1. Sol kol açık ve düz tutulur. 2. Enjektör ve iğne cilde paralel olacak şekilde, sol omuz bölgesine yakın enjeksiyon yapılır. 3. İğne ucu ile cilt hafifçe kaldırılarak cilt içine intra dermal uygulanır. 4. İntra kutan uygulamada ciltte 5-6 mm büyüklüğünde bül kabarıklık oluşmalıdır. 5. BCG aşısı 0 yaşta 0,05 ml, 1 yaş üzerinde 0,1 ml uygulanır. b PPD ile Tüberkülin Cilt Testi TCT uygulaması 1. Sol ön kolun 2/3 üst kısmında iç veya dış yüzüne, cilt içine yapılır. 2. Kullanılacak alanda cilt lezyonu olmaması ve venlere uzak olması gerekir. 3. 5 TÜ’nden 0,1 ml doz cilt içine verilir. 4. Cilt yüzeyinin hemen altına iğnenin oblik uç kısmı yukarı gelecek şekilde tutularak yapılır. 5. Enjeksiyondan sonra 6–10 mm çaplı bir kabarcık oluşmalıdır. 6. Test uygun yapılmamışsa hemen ikinci bir test dozu birkaç cm uzak bir yere yapılır ve yeri kaydedilir. TCT ölçümü0–5 mm; BCG skarı yok; Negatif kabul edilir ve aşılanır. BCG skarı var; Negatif kabul edilir ve aşılanır. 6–9 mm ; BCG skarı yok; Şüpheli kabul edilir, 1 hafta sonra TCT tekrarlanır, yine 6–9 mm bulunursa negatif kabul edilip aşılanır. 10 mm ve üzeri ise pozitif kabul edilir. BCG skarı var; BCG’ye atfedilir, bir şey yapılmaz. 10–14 mm ; BCG skarı yok;Pozitif kabul edilir, enfeksiyon olarak değerlendirilir ve ailesi ile birlikte incelenir, hasta bulunmazsa koruyucu tedaviye alınır. BCG skarı var; BCG’ye atfedilir, bir şey yapılmaz. 15 mm ve üstü; BCG skarı yok; Pozitif kabul edilir, enfeksiyon olarak değerlendirilir ve ailesi ile birlikte incelenir, hasta bulunmazsa koruyucu tedaviye alınır. BCG skarı var; Pozitif kabul edilir, enfeksiyon olarak değerlendirilir ve ailesi ile birlikte incelenir, hasta bulunmazsa koruyucu tedaviye alınır. * Endurasyonun oluşan sertliğin çapı ölçülmeli, kızarıklık ölçülmemelidir. c DBT/DT/TT/Td/Hepatit B/Hib aşısı uygulaması 1. 12 aya kadar bebeklerde deltoid kası radial sinirin yüzeyel yerleşimi ve kasın aşıyı uygun şekilde absorbe edecek kadar gelişmiş olmaması nedeniyle güvenli intramuskuler IM uygulama için uygun değildir. Dolayısıyla bebeklerde IM uygulama için uyluğun orta veya üst 1/3 kısmında, vastus lateralis kasının ön yan bölümü kullanılır. 2. 12 aydan sonra, kol üst kısmına deltoid kasa yapılır. Kol dirsekten, bacak dizden 45° içe bükülür ve enjektör 90° dik açıyla cilde girerek, kas içine intramusküler uygulanır. 3. DBT, DT, TT, Td, Hib aşıları ml uygulanır. 4. Hepatit-B aşısı 10 yaşa kadar 0,5 ml, 10 yaş ve üzerinde 1 ml uygulanır. d KKK/Kızamık/Kızamıkçık aşısı uygulaması 1. Kol üst kısmına, deltoid kasa uyan bölgeye yapılır. 2. Kol dirsekten 45° içe bükülür, enjektör 45° eğik açıyla cilde girerek, cilt altına subkutan, SC deltoid kasına uyan bölgeye uygulanır. 3. KKK/Kızamık/Kızamıkçık aşısı 0,5ml uygulanır. e OPA 1. Ağızdan verilir. 2. Çocuğun başı geriye doğru eğilir, ağzı açılıp bir elle yanaklardan tutulurken diğer elle dil üzerine aşı damlatılır. 3. Damlalığın ucunun çocuğun ağzına değmemesine dikkat edilir. 4. Damlatılması gereken miktar aşı tipine göre değişebilir. Kaç damlanın bir doza eşdeğer olduğu aşı flakonu üzerinden kontrol edilmelidir halen kullanılan aşıda 2 damla 1 dozdur. 12 TEMMUZ 2022 , SALI 1124ArşivKoronavirüs salgınında vaka sayıları tekrardan artarken uzmanlardan da uyarılar gelmeye başladı. Türkiye Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği KLİMİK, COVID-19’a karşı güncel bağışıklama önerilerini paylaştı. İşte 16 maddede öneriler...Koronavirüs aşısında yeni hatırlatma dozu randevusu açılmışken Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği KLİMİK, güncel aşılanma önerilerini yeni bir dalganın hızlanarak tırmandığını, vaka sayılarında da çok ciddi artışların olduğunu belirtti. Uyarının ardından Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'da bir açıklama yaparak vatandaşların COVID-19 aşılarının hatırlatma dozlarını yapmalarını medya ve uzmanlara yöneltilen kimin hangi aşıları nasıl olacağıyla ilgili çok sayıda sorunun cevabını KLİMİK aşılanmamış kişilerin bir ay arayla iki doz BioNTech olduktan en erken 3 ay sonra 3. doz BioNTech aşılarını olmaları aşılanmamış kişilere mRNA aşısı yapılamadığı durumda *Sinovac aşısı ile üç doz 0, 1 ve 4. aylarda aşılamanın ardından en erken 3 ay sonra hatırlatma dozunu yapılabiliyorsa BioNTech aşısı ile olmaları Çeşitli nedenlerle primer aşı şeması Sinovac için 0,1, 4. aylarda 3 doz, BioNTech için bir ay arayla iki doz yarım kalan kişilerin aşılamalarına kaldıkları yerden devam edilmesi, hatırlatma dozlarının primer şemanın tamamlanmasından en erken 3 ay sonra yapılması İki doz BioNTech aşısı olmuş kişilerin 2. dozdan en erken 3 ay sonra hatırlatma dozunu olmaları doz Sinovac aşısı olmuş kişilerin son dozdan en erken 3 ay sonra hatırlatma dozlarını tercihen BioNTech aşısı ile olmaları İki doz Sinovac ardından bir doz BioNTech aşısı olanların, son aşıdan en erken 3 ay sonra ikinci doz BioNTech aşılarını olmaları yaş üstü kilerde aşılama önerileri7. İki doz Sinovac ardından iki doz BioNTech aşısı toplam 4 doz aşı olanlar içerisinde 50 yaşın üzerinde olanlar, hastalık veya ilaca bağlı bağışıklık yetersizliği olanlar, altta yatan ciddi hastalığı diyaliz uygulananlar, kalp yetmezliği, ileri AC yetmezliği ve siroz bulunanlar ve yüksek miktarda virusla karşılaşma riski olan kişiler sağlık çalışanları hatırlatma dozunu, son aşıdan en erken 3 ay sonradan itibaren olabilirler. Bu gruplar dışında kalan kişilerde aşıların ağır hastalık ve ölümden koruyucu etkisi devam ettiğinden hatırlatma dozunu olmalarına şimdiki bilgilere göre gerek yoktur. Öneriler, yeni veriler ışığında Daha önce üç doz BioNTech aşısı olanlar içerisinde 50 yaşın üzerinde olanlar, hastalık veya ilaca bağlı bağışıklık yetersizliği olanlar, altta yatan ciddi hastalığı diyaliz uygulananlar, kalp yetmezliği, ileri AC yetmezliği ve siroz bulunanlar ve yüksek miktarda virusla karşılaşma riski olan kişiler sağlık çalışanları hatırlatma dozunu, son aşıdan en erken 3 ay sonradan itibaren olabilirler. Bu gruplar dışında kalan kişilerde aşıların ağır hastalık ve ölümden koruyucu etkisi devam ettiğinden hatırlatma dozunu olmalarına şimdiki bilgilere göre gerek yoktur. Öneriler, yeni veriler ışığında Önceki varyantlarla ülkemiz için 1 Ocak 2022 öncesinde hastalık geçirdikten sonra bir doz BioNTech olmuş kişilere, Omikrona ve diğer varyantlara karşı uzun süre korundukları için, şimdiki bilgilere göre ek hatırlatma dozuna gerek yoktur. Yeni veriler ışığında Önceki varyantlarla ülkemiz için 1 Ocak 2022 öncesinde hastalık geçirdikten sonra bir doz Sinovac olanların, son Sinovac'tan 3 ay sonra tercihen BioNTech ile bir hatırlatma dozu olmaları İki doz BioNTech olmasına rağmen herhangi bir varyantla hastalık geçirmiş olan kişilerin hastalıktan 6 ay sonra bir doz BioNTech aşısı olmaları önerilir. Böylelikle aşı sonrasında Omikrona karşı en az 6 ay yeterli koruma sağlanacaktır. Bu kişilerin yeni bir varyant çıkmadığı sürece hatırlatma dozu olmalarına şimdiki bilgilere göre gerek yoktur. Altıncı ayın sonunda yeni veriler ışığında Aşı şeması tamamlanmadan veya hiç aşılanmadan önceki varyantlarla ülkemiz için 1 Ocak 2022 öncesinde hastalık geçirmiş olan kişilerin, hastalıktan en erken 3 ay sonra tercihen 6. Ayda tek doz BioNTech aşısı olmaları, mRNA aşısı yapılamadığı durumda iki doz Sinovac aşısı ile 0 ve 1. aylarda aşılanmaları uyarısı13. Aşı şeması tamamlanmadan veya hiç aşılanmadan Omikron ile ülkemiz için 1 Ocak 2022 sonrasında hastalık geçirmiş olan kişilerin Delta varyantına yeterli bağışıklıkları olmayacağı için hastalıktan 3 ay sonra başlamak üzere 1 ay arayla iki doz BioNTech aşısı olmaları önerilir. mRNA aşısı yapılamadığı durumda*Sinovac aşısı ile üç doz 0, 1 ve 4. aylarda aşılanmaları İki doz Sinovac ardından 2 doz BioNTech aşısı veya 3 doz BioNTech aşısı veya 4 doz BioNTech aşısı uygulandıktan sonra COVID-19 geçirmiş kişilere hatırlatma dozu yapılmasına eldeki verilere göre gerek Bağışıklık yetmezliği olan kişilerin inaktif aşı yerine mRNA aşıları ile aşılanmaları önerilir. Bu kişiler 1 ay arayla 3 dozdan BioNTech oluşan primer aşı şemasını tamamladıktan 3 ay sonra birinci ek dozlarını 4. aşılarını , bundan en az 4 ay sonra da ikinci ek dozlarını 5. aşılarını olmalıdırlar. Bundan farklı şemalar uygulanmış ise ek dozların sayısı ve zamanlamasının belirlenmesi için İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanlarına başvurmaları Mevcut veriler ışığında, dört doz BioNTech veya İki doz SinoVac sonrasında 3 doz BioNTech aşısı olmuş kişilerin bağışıklık yetmezliği olmadığı sürece hatırlatma dozu olmalarına gerek bulunmamaktadır. Bu kişilerde varyantları da içeren polivalan aşılarla ek dozların gerekliliği konusunda çalışmalar devam gazete manşetleri için tıklayın > yazının özeti şudur 30 haziran 2021 bilim kurulu toplantısı sonucu açıklanan kararlar doğrultusunda, 50 yaş üstü ve sağlık çalışanları için 3. doz hakkı tanındı. 50 yaş altı kronik hastalar covid-19'a karşı en az aşılanan grup olacak. türkiyede salgın bakımından en kırılgan kesimlerden biri olan kronik hastalar en etkisiz aşı ile aşılandı. çoğuna sinovac-biontech seçim şansı verilmeden, biontech daha türkiye'ye gelmeden aşı yapıldı. bizlerin artık ölmeden, doğru dürüst bir aşı ile bir an önce aşımızı aşılanmamız gerekiyor. üçüncü doz grubuna bir an önce dahil edilmemiz uzun yıllardır ekşisözlükte hiçbir entry girmemiş olan bana, başlık açtırıp iç döktüren sağlık yönetimimize sevgiler sunuyorum. bu entry 1 temmuz 2021'de başlanan üçüncü doz covid-19 aşılama politikasıyla ilgili. dolayısıyla aşı karşıtları bu andan itibaren okumayı bırakabilir. açıkçası okuduklarını anladıklarını da düşünmüyorum. neyse konuyu dağıtmayayım. 30 yaşında, akciğer yetmezliği ve pıhtılaşma sorunu olan, son bir yılda tümör nedeniyle iki ameliyat geçirmiş olan ve üçüncü ameliyatına hazırlanan, normalde evden çalışan ama zaman zaman ofise giderek insan içine girmek zorunda kalan, tatil yapmayı, dışarı çıkmayı unutmuş, hayatta kalmaya çalışan bir kronik hasta olarak başlığın açılması ve entrynin girilmesinin nedeni, muhtemelen türkiye'nin %95'nin sağlık bakanlığı yetkilileri, bilim kurulu, türk tabipler birliği, hergün aynı şeyleri anlatan medya maymunu enfeksiyon uzmanları dahil unuttuğu veya atladığı bir konu hakkında herkesi bilgilendirmek. ilgili grup 50 yaş altındaki kronik hastalar. şimdi olabildiğince açık bir şekilde, neden bu grubun aşı ile en az korunan grup olduğunu aşağıda açıklayacağım1 temmuz 2021 tarihinde bildiğiniz gibi, bilim kurulunun bir gün önce yaptığı toplantı sonucu, sağlık çalışanları ve 50 yaş üstü herkes için, ilk iki dozda hangi aşıyı olduklarına bakılmaksızın, üçüncü doz aşı olma hakkı gruplar arasında, kronik hastalığı nedeniyle risk grubunda olan 50 yaş altındaki vatandaşlar bulunmuyor. şimdi aşağıda bu düzenlemenin ne kadar salakça bir düzenleme olduğunu aşılama başladığından beri izlenen politikayı özetleyerek açıklamaya herkesin aydınlanması için kabaca aşı takviminin nasıl ilerlediğini aşağıda sıralıyorum. herkesin kısa bir araştırma ile bulabileceği şekilde ulusal medyadan topladığım bilgilere göre takvim şöyle işledi14 ocak’ta sağlık çalışanları21 ocak’ta 85 yaş ve üzeri, eczane ve ecza deposu çalışanları ve eczacılık fakültelerinin stajyer öğrencileri25 ocak'ta 80 yaş ve üzeri, 27 ocak’ta 75 yaş ve üzeri,11 şubat’ta 70 yaş ve üzeri,12 şubat’ta 65 yaş ve üzeri,yukarıda belirttiğim grupların tamamı o dönem türkiyede yalnızca sinovac aşısı uygulandığından, bununla mart'ta 60 yaş ve üzeri, yine aynı zamanlarda kronik hastalığı nedeniyle risk grubunda olanlar aşılanmaya nisan'da biontech türkiyede uygulanmaya nisandan önce, biontech aşılarının türkiyeye geldiği duyuruldu ama uygulanmaya başlanıp başlanmadığı veya ne zaman uygulanmaya başlanacağı konusunda herhangi bir açıklama yapılmadı. 2 nisana kadar pek çok kronik hasta, biontech uygulamasının başlayıp başlamadığından, veya ne zaman başlayacağından habersiz olarak randevu alarak sinovac ile aşılandılar. ben de bunlardan biriyim. kronik hastaların bir kısmı da 2 nisandan sonra biontech ile aşılandı. ama özellikle halihazırda kemoterapi alan veya çok yakında zamanda almış olan binlerce kronik hasta, yan etkilerinden endişe edildiği için, hekimlerine danışarak, biontech yerine sinovac aşısını tercih etti. bu tercih doğru bir tercih miydi bunu bir kenara bırakalım. ara sonuç kronik hastalığı olanların pek çoğu kendisine aşı sırası geldiğinde biontech devreye girmediği için, veya kronik hastalığına bağlı yan etkilerinden endişe ettikleri için iki doz sinovac ile bundan sonra işleyen sürece gelelim. yeni anlaşmalar yapılması ile beraber, çok sayıda aşının ülkeye geleceği öğrenildi. haziran ayında rekor sayılarda aşılama yapıldı. birçok kişi sinovac değil biontech aşısını çeşitli nedenlerden tercih etti. sonunda aşılama yaşı 18'e kadar sonuç haziran ayında kronik hastalık, yaş gibi kriterler artık tamamen rafa kaldırılarak aşılama genişletildi. bu dönemde türkiye'de aşı olanların çok büyük çoğunluğu ilk dozunu biontech aşısı ile oldu. ikinci dozu için beklemeye başladı. sonraki gelişmeler ise şöyle işledi. başından beri aslında bas bas bağırmakta olan bir gerçek sonunda kafalara dank etti. sinovac aşısının koruyuculuğu wuhan virüsüne karşı bile düşük. yeni varyantlara karşı yayınlanmış herhangi bir güvenilir çalışma bulunmuyor. sadece şili'de gerçek yaşam verilerine dayanan bir çalışmaya göre, şili'de güney amerika'daki varyantların baskın olduğu düşünüldüğünde, bunlara karşı belirli bir koruyuculuğu olduğu %67 ortaya konuldu. ingiliz varyantına karşı nasıl bir etkinliği olduğu doğru dürüst ortaya konulmuş değil. bu arada bir taraftan delta varyantının geldiği görüldü ve sinovac'ın buna karşı çok az etkinliğinin olduğu, endonezya'da hastalanan sağlık çalışanı sayılarının yüksekliğinden anlaşıldı. bu arada manisa celal bayar üniversitesi'nde yapılan bir çalışmaya göre, sinovac'ın aslında 6 ay korumadığı, 3 ay sonra antikor oranlarının önemli ölçüde düştüğü, üstelik yine 3 ay sonra pek çok sağlık çalışanının nerendeyse aşılanmamış gibi bir sıklıkla hastalığa yakalandığı açıklandı. bu çalışmaya göre yakınları covid-19 tanısı almış olan sağlık çalışanlarının %18’inde covid-19'a rastlandı. bu oran zaten aşılanmamış nüfus içinde de %20'ler civarında. tüm bu faktörler bir araya gelince bilim kurulu ve sağlık bakanlığı tutuştu. iki doz sinovac aşısı olanların tekrar aşılanması gerektiğini anladılar. zaten bir süredir pek çok bilim insanı da bunu tekrar edip duruyordu. bunun üzerine bu etkiyi doğuracak bir politika başlatmaya karar aldılar. iki doz sinovac aşısı olanlar şimdi üçüncü doz biontech aşısı olsun demek, baştan beri aşı konusunda sıçıp sıvandığının itirafı olmuş olacaktı. bakanlık buna cesaret edemedi. 'madem sinovac etkisizdi neden 100 milyon doz anlaşma yapıldı' denmesine müsaade etmemek için, sinovac ismini hiç telafuz etmeden , ayrım yapmadan üçüncü doz aşı yapılması sonucunu doğuracak bir karar almayı uygun buldular. sinovac ile aşılananların oranı en çok sağlık çalışanları ve 50 yaş üstün gruplarda sağlık çalışanları ve 65 yaş üstü neredeyse tamamen sinovac ile aşılandı olduğu için bu gruplara üçüncü doz hakkı tanıdılar. 50 yaş altına gelindiğinde, zaten çok sayıda biontech dozu türkiye'ye geldiği için, 50 yaş altı grupların ezici çoğunluğu biontech ile aşılanmıştı. herhangi bir hastanenin aşı odalarında, sinovac ve biontech sıralarını kıyaslayan herkes bu farkı gözüyle görmüştür.zaten genelde biontech aşısına rağbet eden diğer grupların da ikinci doz aşısını öne çekerek toplum bağışıklığını iyice üst seviyeye taşıyacaklardı. böylece amaç şuydu nüfusun çoğuna ya iki doz biontech ya da iki doz sinovac+bir doz biontech uygulayarak temmuz ayında koruma altına almak. 30 haziran 2021 bilim kurulu toplantısının özeti şudur iki doz sinovac'ın koruyuculuğu varyantlara karşı son derece düşük. delta varyantına karşı daha da düşük. ayrıca etkisi muhtemelen 3 ay ile sınırlı. bu nedenle iki doz sinovac ile aşılananların bir an önce üçüncü doz biontech ile aşılanması gerekiyor. bir halt ettik ama bunu itiraf edemeyiz. biz en iyisi 50 yaş üstü ve sağlık çalışanları diyelim, böylece sinovac ile aşılananların çoğuna üçüncü doz yapmış oluruz. geri kalanların çoğu zaten biontech tercih etti. ama bu sırada hem bilim kurulu hem de sağlık bakanlığının unuttuğu bir şey oldu. kronik hastalar, bu yukarıda bahsettiğim yeni gelişmeler açısından, hem sinovac aşısı olma oranları hem de hastalıkları nedeniyle en kırılgan gruplar arasında yer alıyordu. bir nedenden bunlar gözden kaçmış ve üçüncü doz grubuna alınmamışlardı. bir de gözden kaçtığını düşünmediğim ama sanırım bir şekilde sakıncası olmadığının düşünüldüğü bir konu da şu 50 yaş üstü aşılanmaya başladığında zaten biontech aşısı gelmişti. bunların bir bölümü biontech ile aşılandı. bunlara da üçüncü doz aşı hakkı verildiğinde, 50 yaş üstü nüfusun bir kısmı üç doz biontech aşısı ile aşılanmış sonuç 50 yaş üstü biçiminde geniş bir gruba üçüncü doz hakkı yer verildiği için, iki doz sinovac aşısı olanların büyük kısmı bir doz da biontech ile koruma altına alınacak. 50 yaş altında zaten biontech aşısı yaygınlaştığı için bunların zaten büyük kısmı iki doz biontech olmuş olacak. kronik hastalara ise üçüncü doz hakkı tanınması unutularak, bunlar sadece iki doz sinovac olmuş biçimde devam sonuç eğer mevcut üçüncü doz politikası gözden geçirilmezse, yeni alınan kararlar sonucunda ağustos ayında ortaya çıkacak tablo şu şekildeaşı karşıtları hariç tutulursa nüfusun büyük bölümü en az bir doz biontech aşısı ile aşılanacak. bunlardan bir kısmı iki doz biontech, bir kısmı iki doz sinovac+bir doz biontech, bir kısmı ise üç doz biontech ile aşılanmış olacak. sputnik v aşısının kullanıma girmesi ile bir kesim de bunu tercih çok küçük bir kısmı sadece ve sadece iki doz sinovac ile aşılanmış olacak. bu kesimin neredeyse tamamını 50 yaş altı kronik hastalar çok korunması gereken kesim olan kronik hastalığı nedeniyle risk grubunda olan kesim, böylece aşılama politikamız sonucunda ağustos ayında en az korunan grup haline gelecek. bu dünyada eşi benzeri seyşellerde bile görülmeyecek bir garabettir. bunda emeği olan herkesi, buna sesini çıkarmayan ve kendisine hekim diyen muhalefet milletvekillerini saygıyla anıyorum buradan. bu aşamadan sonra ölen her kronik hastada sizin de payınız bulunuyor. Tetanoz haberleri ilk sayfaArama Sonuçları ASAYİŞ2673 Gün 15 Saat 28 dk. önce yayınlandı SAĞLIK2700 Gün 8 Saat 55 dk. önce yayınlandı 1 AB ve ABD’de onaylanan aşıdan 3'üncü dozu olmayanın aşı pasaportu 6 ay veya en fazla 9 ay geçerli olacakİSTANBUL - Avrupa Birliği, ABD ve diğer 51 ülkede geçerli aşılardan sonra, tamamlayıcı olarak yine "onaylanan aşıdan yaptırma“ şartı getirildi. AB ve ABD’de onaylanan aşıdan 3'üncü dozu olmayanın aşı pasaportu 6 ay veya en fazla 9 ay geçerli olacak. Türk yapımı Turkovac, dünyanın diğer ülkelerinde sayılmadığı için Pfizer/BioNTech yaptıran Türkler, bu aşıların üzerinden 6 ay ya da en geç 9 ay geçtikten sonra aşılanmamış ölü virüsten ürettiği coronavirüs aşısı Turkovac ile ilgili Avrupa Birliği İlaç Kurumu EMA ve ABD İlaç Kurumu FDA'ya bir bildirim yapılmadı. EMA, “Bize bir başvuru, bilgi ya da açıklama gelmedi“ derken, benzer durum FDA için de “İki BioNTech üzerine, güçlendirici aşı olarak Turkovac yapacağız“ diyor ama bu, AB ve ABD tarafından tanınmadığı için, Türkler bir süre sonra, başta AB ve diğer Avrupa ülkeleri ile ABD kıtasına seyahat sayılacaklarİkinci aşıdan ortalama 6 ay sonra bu kişiler, Turkovac almış olsa bile hiç aşılanmamış sayılacak. AB'nin kararı, “AB'de uygulanan aşılarla uyumlu bir destekleyici aşı yaptırılması“ şeklinde Ali Gülen'in haberine göre Turkovac dünyanın hiç bir ülkesinde tanınmıyor ve üçüncü aşı olarak kullanılsa da, bunun bir geçerliliği yok. Avrupa Birliği ise, seyahatlerde ikinci aşının artık yetmeyeceğini ve aşı pasaportunda üçüncü- güçlendirici booster aşının aranacağını duyurdu. Yeni düzenleme 1 Şubat'tan itibaren geçerli fazla 9 ay geçerliAB Komisyonu, Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin ECDC tavsiyesi doğrultusunda aldığı kararı açıkladı. Buna göre güçlendirici aşı, tam aşılamadan 6 ay sonra yapılacak ve bu en fazla 9 aya ay sonra, iki aşılılar „aşılanmamış“ sayılacak ve seyahat edemeyecek. Yani 2021 haziran ayında ikinci doz BioNTech'ini yaptırmış olan bir Türk, Mart-2022'ye kadar yine BioNTech ya da Moderna yaptırmazsa, yurt dışına seyahat hakkını kaybedecek. Çünkü, dijital ya da kağıt olan 'aşı pasaportu' geçersiz aşı da onaylı olmalıAB, güçlendirici aşıların ise yine EMA ve FDA tarafından onaylanmış aşılardan yapılması gerektiğini kurala bağladı. Alman Daimi Aşı Komisyonu STIKO, Robert Koch Enstitüsü ile diğer AB üyesi ülkeler, BioNTech, Moderna, AstraZeneca, Novavax ile Johnson&Johnson'un, kuvetlendirici aşı olarak kullanılabileceğini AB'de onaylanmadığı için bunun güçlendirici aşı olarak Avrupa ülkelerinde kullanılması mümkün değil. Dahası, geçerliliği de yok. Bu durumda, iki adet BioNTech aşısı olmuş bir kişi, üzerinden 9 ay geçmesine rağmen, AB'de onaylanmış mRNA aşıları BioNTech ya da Moderna olmamışsa, yasal olarak "hiç aşı olmamış" vücuttaki antikor sayısını yükseltip yükseltmemesinin bir anlamı göre seyahat kurallarıGüçlendirici aşılar, zamanında yapılmazsa, çeşitli ülkelere “çift geçerli aşı ile seyahat“ etme imkanı da AB'nin getirdiği kural gereği, en geç 9 ay sonra iki aşı geçersiz olacak. Dijital aşı pasaportu, iki aşılı varsa artık kabul edilmeyecek. İki aşılılar zaten şu anda hiç bir yere giremiyor. Bu seyahatlerde de başlayacak. AB'nin onayladığı aşılardan 3'üncü doz yaptırıldığı anda yasaklar İki aşıdan sonra, güçlendirici aşıyı olmak için en fazla 5 ay beklenecek. 18 yaşın üzerindeki herkes bu aşıyı bu sürede almazsa, seyahat, turizm ve ülkede tatil hakları kısıtlanacak. Süre 65 yaş üstü için 15 Aralık, yetişkinler için 15 Ocak'tan Zorunlu aşı kararı alındı. Aşı olan her 10 kişiden birine, kurayla 500 Euro ödenecek. Bunun için milyarlarca Euro ayrıldı. Aşı pasaportu/sertifikası, 2. aşılamadan sonra 270 gün geçerli. Şu anda bile, iki aşı yetmiyor ve üzerine negatif test gerekiyor. Tek doz Johnson aşısı olanlar da, 3 Ocak'tan itibaren güçlendirici aşı yaptırdığını kanıtlamalı. 1 Şubat'tan itibaren ise, iki aşı altı ay sonra geçerliliğini Aşı kuralları sertleşti ve 60 yaşın üzerindeki herkes, son dozdan en geç 7 ay sonra tekrar aşı yaptırmalı. Yoksa, aşı pasaportları geçersiz olacak. 1 Şubat'tan itibaren tüm yetişkinler için, tamamlayıcı aşı kuralları geçerli olacak. İki doz ayının geçerlilik süresi, 1 Şubat'tan sonra sadece 6 ay Aşı pasaportunun geçerlilik süresi 270 gün. Aşılamadan 6 ay sonra koruma oranının düşmesi nedeniyle, üçüncü aşı şart. Bunu yerine getirmeyenler ülkeye AB'nin kurallarını benimseyen Çek Cumhuriyeti, ikinci doz aşıdan sonra, 9 aylık süre verdi. Bu sürede tamamlayıcı aşı olunmazsa, iki doz aşı geçersiz sayılacak. Aşısız muamelesi Aşı pasaportunun geçerlilik süresi 6 aya iniyor. AB'nin aşı ile ilgili kararları benimsenirken, Omicron varyantı nedeniyle bir çok Avrupa ülkesine sınırlar Aşı pasaportlarının maksimum geçerlilik sürelerini kısalttı. 15 Şubat'tan itibaren destek aşı olmadan, aşı sertifikaları sadece 6 ay geçerli olacak. Süresi dolan aşı sertifikaları ile seyahat kabul edilmeyecek. Ancak 3'üncü doz yapılınca, aşı sertifikaları tekrar geçerli mRNA aşılarının geçerlilik süresi 9 ay olarak belirlendi. Kural 15 Ocak'ta bayladı. Tek dozluk Johnson'un geçerlilik süresi 5 ay. Bu sürenin sonuna kadar tamamlayıcı aşı yaptırılmazsa, hiç aşı olunmamış İki aşı ya da Koronavirüs geçirmiş kişilerin koruması, sadece 6 ay geçerli sayılacak. Bu süre sonuna kadar üçüncü doz alınmamışsa, aşı olunmamış sayılacak.

1 yaş üstü hiç aşılanmamış